Warszawski Dom Literatury gościł w środę 23 lutego 2011 roku uczestników konferencji pt. „Ziemia nas wyżywi. Czy system emerytalny także?”, zorganizowanej przez Polsko-Amerykańską Fundację Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego oraz Instytut Edukacji Społecznej i Religijnej im. ks. Piotra Skargi. Kilkudziesięciu uczestników wysłuchało trzech referatów dotyczących społecznych i ekonomicznych aspektów sytuacji demograficznej w Polsce, w Europie i na świecie. Po wykładach słuchacze wzięli udział w dyskusji.
Jako pierwszy głos zabrał red. Jerzy Wolak z dwumiesięcznika „Polonia Christiana”. Swój referat zatytułowany „Demograficzna wojna światów” rozpoczął od krótkiej charakterystyki społeczeństwa w świetle wybranej literatury XX wieku. Przedstawił wymowną konstatację odnośnie wizji rodziny w tekstach, które jeszcze w pierwszej połowie minionego stulecia uważano za pesymistyczne przepowiednie lub zaliczano do literatury surrealistycznej, podczas gdy obecnie wiele elementów owego literackiego świata znalazło odzwierciedlenie w rzeczywistości.
Przytoczył również kilka przykładów regulacji prawnych z ostatnich lat, które, jaskrawo uderzając w dotychczasowe podstawy cywilizacyjne zachodniego świata, stopniowo przyczyniają się do narastania problemów demograficznych. W tym kontekście Jerzy Wolak umieścił współczesny system emerytalny – nie tylko bazujący na budżetowej redystrybucji środków i uzależniający obywateli od państwa, ale również, wskutek polityki drastycznie ograniczającej przyrost naturalny, pogrążający się w niewydolności finansowej.
Jego zdaniem, mit o bliskim przeludnieniu Ziemi – czynnik legitymizujący działania ograniczające populację krajów europejskich i promujący model rodziny 2+1 – zasługuje jedynie na demaskację, podobnie jak modny w drugiej połowie XX stulecia, a skompromitowany w ostatnich latach, temat globalnego ocieplenia klimatu.
Drugim prelegentem był dr Ireneusz Jabłoński z Centrum im. Adama Smitha. Na początku wystąpienia pt. „OFE – bardzo kosztowna iluzja” zaakcentował pojęcie pracy jako wartości, która od zarania dziejów była motorem napędowym rozwoju ludzkości. Kres modernizacji, opartej o nieustanną eksploatację zasobów pracy, nie tylko oznaczałby dla świata niemożność wzniesienia się na wyższy poziom rozwoju cywilizacyjnego, ale również nie pozwoliłby w dłuższej perspektywie na utrzymanie obecnego poziomu dobrobytu.
W opinii prelegenta brak reform strukturalnych w dziedzinie ubezpieczeń emerytalnych, przy jednoczesnym rugowaniu mechanizmów z zakresu polityki społecznej sprzyjających dzietności i rodzinie, doprowadzi w niedalekiej przyszłości do sytuacji, w której zapisy księgowe na państwowych kontach pozostaną dla przyszłych emerytów jedynym świadczeniem, pozbawionym jakiejkolwiek wartości i siły nabywczej. Problem ten nie ominie również tych krajów, które utrzymują obecną liczbę mieszkańców za pomocą setek tysięcy imigrantów, regularnie osiedlających się w krajach Europy i korzystających z hojnych programów socjalnych. Jako przykład I. Jabłoński podał Szwecję, gdzie połowa dzieci do 3 roku życia pochodzi z małżeństw nie-szwedzkich, pomimo wprowadzenia liberalnej klasyfikacji narodowościowej, według której za szwedzkie uznaje się dziecko ze związku, w którym przynajmniej jeden rodzic jest tejże narodowości. Nowe pokolenia obywateli szwedzkich mogą nie być zainteresowane finansowaniem wysokiego poziomu życia licznej rzeszy emerytów, co doprowadzi do wybuchów społecznych na dużą skalę, czego zwiastunem były doświadczenia francuskie z ostatnich lat. Prelegent zauważył, że przy tak niekorzystnych perspektywach społeczno-ekonomicznych do rangi konieczności urastają postulaty powrotu do kształtowania sprzyjającej rodzinom wielodzietnym polityki ekonomicznej oraz rezygnacji z kapitałowego systemu emerytalnego.
Damian Kot – ekspert fundacji PAFERE – swoje wystąpienie, zatytułowane „Sofizmaty emerytalne”, oparł na krótkiej charakterystyce poszczególnych czynników oficjalnie promowanych jako efektywne rozwiązania w zakresie planowania emerytury. Jako przykład błędnego postrzegania elementów obecnego systemu podał prawo do dziedziczenia świadczenia, które tak naprawdę obowiązuje jedynie w przypadku osób, które dożyły wieku emerytalnego. Zwrócił także uwagę na wykładnię Sądu Najwyższego, który określił środki gromadzone w Otwartych Funduszach Emerytalnych jako realnie należące do państwa, a nie – jak zwykło się twierdzić w dyskursie publicznym – do płacących je obywateli. Kolejnym sofizmatem, zdaniem D. Kota, jest przeświadczenie o skuteczności funkcjonowania przymusu w zakresie oszczędzania na emeryturę. W rzeczywistości na kontach Polaków znajdują się większe zasoby finansowe niż całość wpłat zgromadzonych w OFE.
Po wystąpieniach odbyła się dyskusja, w której pytano m.in. o kwestie dotyczące przyszłości polskich rozwiązań ekonomicznych, czy też o rolę państwa w gospodarce. Dr Jabłoński indagowany był także o projekt recepcji na grunt polski systemu emerytalnego wzorowanego na istniejącym obecnie w Kanadzie. Z kolei D. Kot i J. Wolak zastanawiali się nad efektywnością tzw. III filaru i perspektyw, jakie stoją przed tym dobrowolnym kanałem lokowania funduszy.
Spotkanie w Warszawie było już drugim organizowanym przez PAFERE, obejmującym tematykę społeczno-ekonomiczną. Organizatorzy zapowiedzieli kontynuację serii i zaprosili do udziału w kolejnej konferencji, która ma się odbyć 2 kwietnia 2011 roku w Warszawie i dotyczyć długu publicznego w Polsce. Jako gościa specjalnego zapowiedziano dr. Samuela Gregga z Instytutu im. Lorda Actona w Michigan.
PiotrSkarga.pl, PM
